SSD ဝယ်နည်း ၂၀၂၆ — PCIe 4.0 vs 5.0၊ TLC vs QLC၊ DRAM vs DRAM-less

SSD က PC/laptop ကို အမြန်ဆုံး မြန်လာစေတဲ့ upgrade တစ်ခုပါ။ ဒါပေမယ့် spec sheet ပေါ်မှာ PCIe Gen5၊ TLC၊ DRAM-less၊ HMB၊ TBW စတဲ့ စကားလုံးတွေ အများကြီးပါလို့ ဘာကို ဦးစားပေးရမလဲ ရှုပ်ထွေးတတ်ပါတယ်။ SATA နဲ့ NVMe ကွာခြားချက်ကို “NVMe SSD vs SATA SSD” ဆောင်းပါးမှာ ရေးထားပြီးပြီ ဖြစ်လို့ ဒီဆောင်းပါးမှာ NVMe SSD အချင်းချင်း ဘယ်လို ရွေးရမလဲ ဆိုတာကို အဓိကထားပါမယ်။

PCIe 4.0 vs PCIe 5.0

PCIe 5.0 က PCIe 4.0 ထက် bandwidth နှစ်ဆ ရှိပါတယ်။ Samsung ရဲ့ ဥပမာအရ PCIe 4.0 SSD ဖြစ်တဲ့ 990 PRO 4TB က sequential read 7,450 MB/s ရပြီး PCIe 5.0 SSD ဖြစ်တဲ့ 9100 PRO က read 14,800 MB/s၊ write 13,400 MB/s အထိ ရပါတယ်။

Sequential speed က video file အကြီးကြီးတွေ copy တာ၊ project အကြီးတွေ ဖွင့်တာမှာ အဓိကသက်ရောက်ပါတယ်။ Game loading နဲ့ နေ့စဉ်သုံးမှာတော့ PCIe 4.0 နဲ့ 5.0 ကွာခြားချက်က spec sheet ပေါ်ကလောက် မကြီးတတ်လို့ ဘတ်ဂျက်ရှိရင် speed ထက် capacity ကို အရင်ဦးစားပေးတာ ပိုတန်ပါတယ်။ Board မှာ PCIe 4.0 slot ပဲ ရှိရင် PCIe 5.0 SSD ထည့်လည်း PCIe 4.0 speed နဲ့ပဲ run ပါမယ်။

DirectStorage — Microsoft ရဲ့ Windows 11 requirement အရ DirectStorage သုံးတဲ့ game တွေအတွက် NVMe SSD (Standard NVM Express Controller driver) နဲ့ Shader Model 6.0 support ပါတဲ့ DirectX 12 GPU လိုပါတယ်။ PCIe 5.0 ဖြစ်ရမယ်လို့ မလိုပါဘူး။

TLC vs QLC

NAND flash cell တစ်ခုမှာ TLC က 3 bit၊ QLC က 4 bit သိမ်းပါတယ်။ QLC က တူညီတဲ့ chip နဲ့ capacity ပိုရလို့ ဈေးသက်သာတတ်ပေမယ့် write speed နဲ့ ကြာရှည်ခံမှုမှာ အားနည်းတတ်ပါတယ်။

• SSD အများစုမှာ “SLC cache” ပါပြီး cache ထဲ ရေးနေသရွေ့ မြန်ပါတယ်။ Cache ပြည့်သွားရင် QLC SSD တွေမှာ write speed ကျတာ ပိုသိသာပါတယ်။ နေ့စဉ်သုံးမှာ ဒီလောက် file အကြီးကြီး ဆက်တိုက် ရေးတာ နည်းလို့ အများစုက သတိမထားမိပါဘူး။
• ကြာရှည်ခံမှုကို TBW (Terabytes Written) နဲ့ ကြည့်ပါ။ ဥပမာ QLC drive ဖြစ်တဲ့ WD Blue SN5100 မှာ 1TB က 600 TBW၊ 2TB က 900 TBW ရှိပါတယ်။ အိမ်သုံး၊ ကျောင်းသုံးအတွက် ဒီပမာဏက နှစ်ပေါင်းများစွာ လုံလောက်တတ်ပါတယ်။ Model တစ်ခုချင်းစီရဲ့ TBW နဲ့ warranty နှစ်ကို spec sheet မှာ စစ်ပါ။

DRAM vs DRAM-less (HMB)

SSD က data ဘယ်နေရာမှာ ရှိလဲ ဆိုတဲ့ mapping table ကို DRAM chip ထဲ သိမ်းထားရင် random access ပိုမြန်ပါတယ်။ DRAM-less SSD တွေက DRAM chip မပါဘဲ HMB (Host Memory Buffer) နည်းပညာနဲ့ PC ရဲ့ RAM ထဲက ~200MB လောက်ကို ငှားသုံးပါတယ်။

• DRAM ပါ — workstation၊ database၊ VM၊ file အသေးအများကြီး ကိုင်တွယ်တဲ့ အလုပ်တွေအတွက် ပိုတည်ငြိမ်။
• DRAM-less + HMB — gaming နဲ့ နေ့စဉ်သုံးအတွက် အများအားဖြင့် လုံလောက်ပြီး ပါဝါ နည်းလို့ laptop တွေမှာ အသုံးများ။ HMB မပါတဲ့ DRAM-less SSD အဟောင်းတွေကိုတော့ ရှောင်ပါ။

Heatsink နဲ့ form factor

• Desktop — Motherboard မှာ M.2 heatsink ပါရင် အဲ့ဒါကို သုံးပါ။ PCIe 5.0 SSD တွေက heatsink မပါရင် အပူကြောင့် speed လျှော့တတ်ပါတယ်။
• Laptop — နေရာကျဉ်းလို့ heatsink ပါတဲ့ SSD မဆံ့တတ်ပါဘူး။ Laptop slot က 2280 (80mm) လား 2230 (30mm) လား၊ single-sided လား အရင်စစ်ပါ။
• PS5 — Sony ရဲ့ requirement အရ PCIe Gen4 x4 M.2 NVMe SSD၊ capacity 250GB–8TB၊ sequential read 5,500 MB/s နဲ့ အထက် အကြံပြု၊ heatsink ပါပြီး အမြင့် 11.25mm အောက်၊ အကျယ် 25mm အောက် ဖြစ်ရပါမယ်။ PS5 မှာ cooling structure (heatsink သို့မဟုတ် heat transfer sheet) မဖြစ်မနေ လိုပါတယ်။

၂၀၂၆ SSD ဈေးကွက်

AI server တွေက enterprise SSD ကို အများကြီး ဝယ်နေလို့ NAND ဈေး တက်နေပါတယ်။ TrendForce ရဲ့ ၂၀၂၆ ဖေဖော်ဝါရီ ခန့်မှန်းချက်အရ ပထမသုံးလပတ် NAND flash contract ဈေး ၅၅–၆၀% တက်မယ်လို့ ဆိုခဲ့ပြီး စက်တင်ဘာ ၃၀ ခန့်မှန်းချက်မှာ စတုတ္ထသုံးလပတ် NAND ဈေး ၁၅–၂၀% ထပ်တက်မယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ Client SSD (PC အတွက်) ဈေးတက်နှုန်းကတော့ ကန့်သတ်ထားနိုင်ပြီး PC brand တွေက mainstream model တွေမှာ SSD capacity ကို လျှော့နေကြပါတယ်။ Micron ကလည်း Crucial consumer business ကို ၂၀၂၆ ဖေဖော်ဝါရီမှာ ရပ်ခဲ့ပါတယ်။ ဒီဈေးတွေက contract ဈေးဖြစ်ပြီး မြန်မာ ဆိုင်ဈေးက ကွာနိုင်ပါတယ်။

ဘယ်သူ့အတွက် ဘာဝယ်သင့်လဲ

BitsTech Store မှာ NVMe SSD တွေ၊ SSD heatsink တွေကို ရှာကြည့်နိုင်ပါတယ်။

မေးလေ့ရှိတဲ့ မေးခွန်းများ

PCIe 5.0 SSD ကို PCIe 4.0 board မှာ ထည့်လို့ ရလား။

ရပါတယ်။ M.2 NVMe ချင်း ကိုက်ရင် အလုပ်လုပ်ပေမယ့် PCIe 4.0 speed နဲ့ပဲ run ပါမယ်။

SSD ကို အပြည့်နီးပါး ထားရင် နှေးလား။

SLC cache အတွက် free space လိုလို့ SSD အပြည့်နီးပါးဆိုရင် write speed ကျတတ်ပါတယ်။ Capacity ရဲ့ ၁၀–၂၀% လောက် လွတ်အောင် ထားတာ ကောင်းပါတယ်။

HDD ကနေ SSD ပြောင်းရင် Windows ပြန်တင်ရမလား။

Clone software နဲ့ ကူးပြောင်းလို့ ရပေမယ့် backup အရင်လုပ်ပါ။ စက်အဟောင်းဆိုရင် Windows ကို clean install လုပ်တာက ပိုသန့်ရှင်းတတ်ပါတယ်။

ကိုးကား

1. Samsung — 9100 PRO PCIe 5.0 SSD launch (990 PRO comparison)
2. HWCooling — WD Blue SN5100 QLC SSD review (HMB, TBW)
3. Microsoft Learn — Windows 11 requirements (DirectStorage)
4. PlayStation — How to add M.2 SSD storage to PS5
5. TrendForce — 1Q26 memory price outlook (NAND)
6. TrendForce — 4Q26 memory and NAND outlook
7. StorageNewsletter — Micron exits Crucial consumer business